05.10.2019, 16:19

Bankaların Sigortası!

Geçenlerde bir hakem heyeti kararı vasıtasıyla basına bir açıklama yapıp sigorta konusuna dikkat çekmeye çalıştık. Olayın gelişimi şöyle idi:

28.12.2018 tarihinde 36 ay vadeli tüketici kredisi kullanan bir vatandaşımıza banka şubesi bir de hayat sigortası yaptırıyor ve buna mukabil 680,96 TL poliçe bedeli tahsil ediyor. Tüketicimiz iki ay sonra kredi borcunu tamamen kapatıyor. Krediye ile bir ilgisi kalmayan tüketici, krediye bağlı olarak yapılan hayat sigortasını da iptal etmek istiyor, banka iptal talebini kabul etmekle beraber ödenmesi gereken prim miktarının sadece bir kısmını ödüyor.

Tüketici bunun üzerine ikamet ettiği yerin tüketici hakeme heyetine başvuruyor. Hakem heyeti konuyu bilirkişiye incelettiriyor, bilirkişi sigorta primini aylara bölüştürüp kalan ayların primini ortaya çıkarıyor ve ödenmesi gereken kısmın da tüketiciye ödenmesine karar veriyor.

Olayımızda sigorta yapılmasına bir itiraz yok, ancak ben kısmi ödeme talebi yerine tüketicinin tümden yani ‘sigorta yaptırılmasına’ itiraz etmesi gerektiğini savunuyorum. Tüketicimiz burada sözleşmenin yapılmasına itiraz etmek yerine krediyi sonlandırdıktan sonraki kısmın prim bedelini talep etmiş, hakem heyeti de haklı olarak talebi değerlendirmiş hukuka uygun kararı vermiş.

Bugünkü yazımda, kredi kullanmak için bankalara başvuran tüketicilere dayatılan sigorta sözleşmelerini değerlendirmek istiyorum. Öncelikle bir hususun altını kalın bir çizgi ile çizmekte fayda var; Kredi türü ne olursa olsun, tüketicilere zorla sigorta yaptırılamaz. Sigorta yaptırılabilmesi tüketicinin açık bir talebi ile mümkündür, tüketici kredileri için yasanın 29ncu maddesinde, konut kredilerinde ise yasanın 38nci maddesinde bu yasağa açıkça yer verilmiştir.   

Mezkur yasa maddelerinde, sigorta yaptırılmasına yasak getirilmiş ancak tüketicinin açık talebi olması hali istisna tutulmuştur. Yani tüketici kendi özgür iradesi ile talep ederse sigorta yaptırılabilecektir. İşte bankalar kurnaz bir şekilde istisna halini kullanarak sigorta yaptırıyorlar ve ne yazık ki yargı organları da bunu onaylıyor. Ne yapıyor bankalar? tüketicinin hiçbir talebi yokken önüne boş bir kâğıt koyuyorlar,  sanki açık bir talebi varmış gibi dilekçe yazdırıyorlar, konu yargıya taşındığında da yargı organının önüne bu kâğıt parçasını koyuyorlar. Yargı organı da tüketiciye dönüp ‘ne yapalım, siz kendiniz talep etmişsiniz!’ diyerek karar veriyor.

Peki tüketici aleyhine verilen bu ve benzeri kararlar hukuka ne kadar uygun, bunu sorgulamamız gerekir. Eğer tüketici ‘benim herhangi bir talebim yokken zorla/dayatmayla sigorta yaptırıldı’(ki hal böyleyse yapılan işlem yasaya açıkça aykırı olacaktır.), banka da ‘tüketici kendi özgür iradesi ile talep etti, işte yazılı talebi’ diyorsa, yargı organı ne yapabilir?  

Yargı organları çok şey yapabilir ve sayıları az da olsa bunu yapanlar var. Ne yapar yargı organı, önce olayın şahitleri varsa şahitlerin ifadeleriyle doğru yolu bulmaya çalışır, varsa kamera/ses kaydı , buradan bir tespit yapmaya çalışır, bunlarla da bir sonuca varamıyorsa bu takdirde iş başa düşecektir. Böyle bir noktada ‘Yargı organları da ne yapsın kardeşim?’ diyebilirsiniz, lakin o iş öyle değil. Bir kere hukukta gerçeği ortaya çıkarmanın çok farklı teknikleri var ve her hâkim bu taktiklere sıkça başvurarak kanaat edinmeye çalışır. Mesela ‘hayatın olağan akışı’ diye bir karşılaştırma düzlemi, bir kavram var ve kararlarda sıklıkla bu kavrama/düzleme başvurulduğuna şahitlik ederiz.  Bu sigorta meselesinde Yargı organı,  o tarihe kadar sigorta yaptırmaya ihtiyaç duymayan tüketicinin kredi kullandığında neden sigorta yaptırmaya ihtiyaç duyduğunu sorguladığı anda, tüketicinin tam da kredi kullandığı gün ve saatte sigorta talep etmesini  ‘hayatın olağan akışına uygun’ olmadığını çektirktir.

Şahsen ben o görevi yapan biri olsam, başkaca bir yol kullanmaya gerek görmem, elinde kamera kayıtları, ortam dinlemeleri olan(olması gereken) bankadan iddiasını ispat etmesini isterim, ispat edemiyorsa iddiasını reddederim. Çünkü Türk Ticaret Kanununun 20/2 maddesine göre, ‘her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi şarttır.’ Tacir; devamlı olarak yaptığı işlerde ilgili mevzuatı, ne yapması gerekeceğini tacir olmayan şahıslardan daha iyi bilir ve bilmek zorundadır. Yargıtay içtihatlarına göre ‘basiretli işadamı gibi hareket etmek’ demek, bugünün ve istikbali piyasa durumunu, istikbalde olabilecek uyuşmazlıkları satış/sözleşme yaptığı  sırada gözünde tutabilmesi demektir. Sigorta yaptırılma meselesinde de yasanın koyduğu yasak ortada duruyorken bir tüketiciyle sigorta sözleşmesi imzalıyorsa gelecekte önüne böyle bir problemin geleceğini varsaymalı ve buna uygun pozisyon almalıdır. Buna göre, tüketiciler bir talepte bulunmuşsa banka bunu ses/görüntü kayıtlarını almalı ve itiraz geldiğinde durumu kat’i delillerle ispat edebilmelidir.

Tüketicilere çağrımız!

Ne tür bir kredi kullanırsanız kullanın size zorla sigorta yaptırılmak istendiğinde bu dayatmaya boyun eğmeyin, gerekiyorsa başka bir bankaya gidin eğer aynı dayatma ile karşılaşırsanız mümkünse bunu kaydedin ve bu kayıtla birlikte Ticaret İl Müdürlüklerine başvurun. Bankaların yaptığı bu işlem TKHK’nun hem 6ncı maddesine hem de 29/38 maddelerine aykırı olduğundan aynı yasanın 77/1 ve 77/3 fıkraları uyarınca idari para cezası uygulanacaktır.

Bankayı aynı zamanda BDDK’ya da şikayet etmekte fayda var, BDDK’nın da yaptırım gücü vardır, tüketici şikayetleri yoğunlaştığında şikayetleri yok sayamazlar.

İlgili kurumlara çağrımız!

Son dönemlerde bankacılık sektörü ile ilgili şikâyetlerde bir artış olduğunu gözlemliyoruz. ‘İsim türetme’ metoduyla tüketiciden para araklama dönemine 6502 sayılı yasa ile son verilmişken, bu kez uygun ‘kılıf üretme’ metoduna geçiş yapıldığı görülüyor:  6502 sayılı yasa öncesinde kredi sözleşmelerinin içine bir takım şartlar konularak yapılan aykırılıklar, bu kez ayrı sözleşme düzenlenerek tüketiciye dayatılmaya çalışılmaktadır. Yasaya aykırı bu tür davranışlarla tüketicilerin tek tek mücadele etmesi mümkün değildir.

Başta denetim kurumu olan BDDK’yı, tüketiciye yönelik haksız uygulamalar kapsamında Ticaret Bakanlığını ve yerelde de yasaya aykırı tüketici işlemleri kapsamında da Ticaret İl Müdürlüklerini re’sen denetim yapmaya, bankaları yasal çizgiye getirmeye davet ediyoruz.

Yorumlar (0)
banner62
Günün Anketi Tümü
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Namaz Vakti 04 Haziran 2020
İmsak 03:20
Güneş 05:05
Öğle 12:36
İkindi 16:28
Akşam 19:57
Yatsı 21:34
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
Günün Karikatürü Tümü
banner113
banner133