26.11.2019, 16:08

Tac-ı Şerif ve Hırka Sahibi Osmanlı Şeyhülislamı:Mehmed Tahir Efendi

(Osmanlı Şeyhülislamlarından Kadızade Mehmed Tahir Efendi (1747-1838) Neden Derviş Oldu?)

Kıymetli dostlar, bu yazımda ilmiye sınıfında zirveye çıkmış (şeyhülislam), Osmanlı Padişahı Sultan II. Mahmud Han'a ilmi ve siyasi konularda yol göstermiş, rehberlik etmiş sıradışı bir adamdan yani Mehmed Tahir Efendi Hazretlerinden bahsedeceğim. Şeyhülislam efendiden bahsetmek için yazı yazmamın sebebi ise onun Kur-an'ı Kerim'in emridir diyerek dervişlik yoluna girmesidir. Mehmed Tahir Efendi, Osmanlı alimlerinden Kadı Ömer Efendi isimli bir ilmiye mensubunun evladı olup Tokat'ta dünyaya gelmiştir. İlk ve derin eğitimini muhterem babasından aldıktan sonra İstanbul'a gitmiş ve devrin tanınmış alimlerinden dersler görerek yetişmiştir. Girdiği tüm imtihanlarda üstün başarı sağlayarak müderris ünvanını da almaya hak kazanmıştır (1782). Hazret müderris olduktan sonra insanlara daha iyi yardım etmek, hedef ve ufuk çizebilmek için kadılık mektebinde okuyarak kadılık mesleğine geçmiştir. Anadolu ve Rumeli'nin bir çok yerinde kadılık yapmış, Kur-an'ı Kerim'in ve Hadis-i şeriflerin buyrukları doğrultusunda insanlara adalet dağıtmıştır. Kıymetli dostlar, vazifesinde ki başarısı, adaletten ayrılmaması, çalışkanlığı sebebiyle de 1818 yılında Sultan II. Mahmud'un emriyle Kadızade Mehmed Tahir Efendi  İstanbul kadılığına tayin edilmiştir. 1824'te Anadolu kazaskeri oldu. 26 Kasım 1824'te ilminden, irfanından daha çok istifade edilebilmesi düşünülerek hünkar tarafından Mustafa Asım Efendi'den boşalan şeyhülislamlık makamına atanmıştır. Şeyhülislâm efendinin görevi sırasında üstün başarıları olmuştur. Mesala 1828-1829 Osmanlı Rus Savaşı'nda toplanan bir umumi meşveret meclisinde Reisülküttab Pertev Efendi'nin tüm muhalefetine rağmen Ruslarla barış yapılmasını teklif ederek bu yolda bir kararın çıkmasını sağlamış, böylece devletin korkulu yollardan geçmesini ve yıpranmasını engellemiştir. Şeyhülislam efendi, iki buçuk yıl kadar süren vazifesinin ardından 6 Mayıs 1828 tarihinde  yaşlılığı dolayısıyla kendi rızası ile görevinden  ayrılmıştır. Vefatında, Eyüpsultan'da Bostan iskelesi yakınında yaptırdığı mezarına sırlanmıştır. İlmiye Salnamesi'nde yedi adet orijinal fetvası yer almaktadır. Hazret, çeşitli kaynaklara göre Altımermer civarında Kadiri tarikatı dergahı  yaptırmış, fakirlere yardım için kafi miktarda para da vakfetmiştir.

Şeyhülislam efendinin görevde bulunduğu müddet zarfında adaletten ayrılmadığı,  padişaha her konu da danışmanlık yaptığı hatta devletin selameti uğruna yer yer hünkara karşı çıktığı da kaynaklardan  anlaşılmaktadır. Kıymetli dostlar, Kadızade Mehmed Efendi'nin tesbit edilebilen iki eseri bulunmaktadır: "Risaletu 'n- nuriye min tarikati'l-aliyye" adlı tasavvufi mevzulara dair yazdığı risalesinin girişinde kendisinin, Kâdirî tarikatına mensup olduğunu, eserini dervişlerine ve insanlara yol göstermek için yazdığını belirtmiştir. Hazret risalesinde, tasavvufun ceşitli konularını ele almış ve  kırk bir bölüm halinde düzenlemiştir. Risalede ilk tecelli ve tenezzül (hakikat-i Muhammediye) zat, sıfat, fiili tecelliler, Ceberut, Melekut alemlerinden bahsedilmiştir.

Sevgili dostlar, şeyhülislâm kadızadenin tasavvufi yönü hakkında da kısaca bilgi arz edip yazıma son vermek istiyorum. Hazret,  Kadı Beyzav'i Tefsiri'nden Fatiha suresini okurken “İyyake na'büdü ve iyyake nestain" ayet-i kerimesinin üstünde uzun uzun tefekkür etmiştir, sonunda da keşfe nail olmuştur. Hazret eserinde keşfini de yazmıştır. Fatiha Suresi 5. Ayette "gaybetten hıtâba iltifat vardır ve arif billâh zevât kast edilmektedir. Öyle ise bir mürşid-i kamil bulmak bir zorunluluktur." Şeyhülislâm Efendi Fatiha suresinden keşifte bulunduktan sonra Hazret-i Pir Abdülkadir Geylani Efendimizin yolundan bir zat olan Muhammed Ahrak el-Bağdadi b. Ahmed Bağdadi'ye biat ederek dervişi olmuştur. Derviş olmadan önce şeyhi ondan istihare istemiş, o da emir üzerine istihareye yatmış rüyasında "vellezine cahedu fına lenehdiyennehum subulena -Ankebût Suresi 69. Ayet -(Bizim uğurumuzda mücahede edenlere gelince elbette biz onlara yollarımızı gösteririz ve şübhesiz ki Allah her halde muhsinlerle beraberdir)" ayetini görmüştür. Bunun üzerine şeyhinden dersini alarak üç-dört sene kadar seyr-u süluk görmüş ve hilafete nail olmuştur. Mürşid-i Azizinin halifesi olmadan önce rüyasında yine Abdülkadir Geylani Hazretlerini görmüş, manada  kendisinden, ertesi gün de şeyhinden hilafetini almıştır. Seyr-i sülukunu, şeyhinin telkin ettiği kelime-i tevhid zikriyle tamamlamıştır. Mürşidi Azizi "İsm-i Celal ve İsm-i Hu" derslerini de vererek kendisini mezun etmiştir.Şeyhülislâm Efendi'nin "Risaletu 'n nuriye min tarikati'l-aliyye" eserini vefatından yaklaşık  on iki yıl önce dervişleri için yazdığını biliyoruz. Kitabı, müridlerinden Mehmed Said Efendi çoğaltmıştır.

Şeyhülislâm efendi hazretleri hilafet aldıktan sonra vefatına kadar tarikat neşrinde bulunmuş, ders okutmuş, meydan uyandırmıştır. Hazretin dünya da himmetlerine, ahirette şefaatlarına nail olmak dileklerimle vesselam.

Yorumlar (0)
27°
açık
banner182
banner62
Günün Anketi Tümü
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Namaz Vakti 07 Temmuz 2020
İmsak 03:25
Güneş 05:10
Öğle 12:42
İkindi 16:34
Akşam 20:04
Yatsı 21:42
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 30 63
2. Trabzonspor 30 61
3. Sivasspor 30 54
4. Galatasaray 30 52
5. Beşiktaş 30 50
6. Fenerbahçe 30 49
7. Alanyaspor 30 48
8. Göztepe 30 38
9. Gaziantep FK 30 38
10. Antalyaspor 30 37
11. Kasımpaşa 30 36
12. Gençlerbirliği 30 32
13. Denizlispor 30 32
14. Kayserispor 30 31
15. Konyaspor 30 30
16. Malatyaspor 30 29
17. Çaykur Rizespor 30 29
18. Ankaragücü 30 25
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. İstanbulspor 32 37
13. Balıkesirspor 32 35
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 32 12
Takımlar O P
1. Liverpool 33 89
2. Man City 33 66
3. Leicester City 33 58
4. Chelsea 33 57
5. M. United 33 55
6. Wolverhampton 33 52
7. Arsenal 33 49
8. Sheffield United 33 48
9. Burnley 33 46
10. Tottenham 32 45
11. Everton 32 44
12. Newcastle 33 43
13. Southampton 33 43
14. Crystal Palace 33 42
15. Brighton 33 36
16. West Ham 33 31
17. Watford 33 28
18. Aston Villa 33 27
19. Bournemouth 33 27
20. Norwich City 33 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 34 77
2. Barcelona 34 73
3. Atletico Madrid 34 62
4. Sevilla 33 57
5. Villarreal 34 54
6. Getafe 34 53
7. Real Sociedad 34 51
8. Athletic Bilbao 34 48
9. Valencia 34 47
10. Granada 34 47
11. Osasuna 34 45
12. Levante 34 43
13. Real Valladolid 34 39
14. Real Betis 34 38
15. Deportivo Alaves 34 35
16. Eibar 33 35
17. Celta de Vigo 34 35
18. Mallorca 34 29
19. Leganés 34 28
20. Espanyol 34 24
Günün Karikatürü Tümü
banner113
banner133