26.11.2019, 16:08

Tac-ı Şerif ve Hırka Sahibi Osmanlı Şeyhülislamı:Mehmed Tahir Efendi

(Osmanlı Şeyhülislamlarından Kadızade Mehmed Tahir Efendi (1747-1838) Neden Derviş Oldu?)

Kıymetli dostlar, bu yazımda ilmiye sınıfında zirveye çıkmış (şeyhülislam), Osmanlı Padişahı Sultan II. Mahmud Han'a ilmi ve siyasi konularda yol göstermiş, rehberlik etmiş sıradışı bir adamdan yani Mehmed Tahir Efendi Hazretlerinden bahsedeceğim. Şeyhülislam efendiden bahsetmek için yazı yazmamın sebebi ise onun Kur-an'ı Kerim'in emridir diyerek dervişlik yoluna girmesidir. Mehmed Tahir Efendi, Osmanlı alimlerinden Kadı Ömer Efendi isimli bir ilmiye mensubunun evladı olup Tokat'ta dünyaya gelmiştir. İlk ve derin eğitimini muhterem babasından aldıktan sonra İstanbul'a gitmiş ve devrin tanınmış alimlerinden dersler görerek yetişmiştir. Girdiği tüm imtihanlarda üstün başarı sağlayarak müderris ünvanını da almaya hak kazanmıştır (1782). Hazret müderris olduktan sonra insanlara daha iyi yardım etmek, hedef ve ufuk çizebilmek için kadılık mektebinde okuyarak kadılık mesleğine geçmiştir. Anadolu ve Rumeli'nin bir çok yerinde kadılık yapmış, Kur-an'ı Kerim'in ve Hadis-i şeriflerin buyrukları doğrultusunda insanlara adalet dağıtmıştır. Kıymetli dostlar, vazifesinde ki başarısı, adaletten ayrılmaması, çalışkanlığı sebebiyle de 1818 yılında Sultan II. Mahmud'un emriyle Kadızade Mehmed Tahir Efendi  İstanbul kadılığına tayin edilmiştir. 1824'te Anadolu kazaskeri oldu. 26 Kasım 1824'te ilminden, irfanından daha çok istifade edilebilmesi düşünülerek hünkar tarafından Mustafa Asım Efendi'den boşalan şeyhülislamlık makamına atanmıştır. Şeyhülislâm efendinin görevi sırasında üstün başarıları olmuştur. Mesala 1828-1829 Osmanlı Rus Savaşı'nda toplanan bir umumi meşveret meclisinde Reisülküttab Pertev Efendi'nin tüm muhalefetine rağmen Ruslarla barış yapılmasını teklif ederek bu yolda bir kararın çıkmasını sağlamış, böylece devletin korkulu yollardan geçmesini ve yıpranmasını engellemiştir. Şeyhülislam efendi, iki buçuk yıl kadar süren vazifesinin ardından 6 Mayıs 1828 tarihinde  yaşlılığı dolayısıyla kendi rızası ile görevinden  ayrılmıştır. Vefatında, Eyüpsultan'da Bostan iskelesi yakınında yaptırdığı mezarına sırlanmıştır. İlmiye Salnamesi'nde yedi adet orijinal fetvası yer almaktadır. Hazret, çeşitli kaynaklara göre Altımermer civarında Kadiri tarikatı dergahı  yaptırmış, fakirlere yardım için kafi miktarda para da vakfetmiştir.

Şeyhülislam efendinin görevde bulunduğu müddet zarfında adaletten ayrılmadığı,  padişaha her konu da danışmanlık yaptığı hatta devletin selameti uğruna yer yer hünkara karşı çıktığı da kaynaklardan  anlaşılmaktadır. Kıymetli dostlar, Kadızade Mehmed Efendi'nin tesbit edilebilen iki eseri bulunmaktadır: "Risaletu 'n- nuriye min tarikati'l-aliyye" adlı tasavvufi mevzulara dair yazdığı risalesinin girişinde kendisinin, Kâdirî tarikatına mensup olduğunu, eserini dervişlerine ve insanlara yol göstermek için yazdığını belirtmiştir. Hazret risalesinde, tasavvufun ceşitli konularını ele almış ve  kırk bir bölüm halinde düzenlemiştir. Risalede ilk tecelli ve tenezzül (hakikat-i Muhammediye) zat, sıfat, fiili tecelliler, Ceberut, Melekut alemlerinden bahsedilmiştir.

Sevgili dostlar, şeyhülislâm kadızadenin tasavvufi yönü hakkında da kısaca bilgi arz edip yazıma son vermek istiyorum. Hazret,  Kadı Beyzav'i Tefsiri'nden Fatiha suresini okurken “İyyake na'büdü ve iyyake nestain" ayet-i kerimesinin üstünde uzun uzun tefekkür etmiştir, sonunda da keşfe nail olmuştur. Hazret eserinde keşfini de yazmıştır. Fatiha Suresi 5. Ayette "gaybetten hıtâba iltifat vardır ve arif billâh zevât kast edilmektedir. Öyle ise bir mürşid-i kamil bulmak bir zorunluluktur." Şeyhülislâm Efendi Fatiha suresinden keşifte bulunduktan sonra Hazret-i Pir Abdülkadir Geylani Efendimizin yolundan bir zat olan Muhammed Ahrak el-Bağdadi b. Ahmed Bağdadi'ye biat ederek dervişi olmuştur. Derviş olmadan önce şeyhi ondan istihare istemiş, o da emir üzerine istihareye yatmış rüyasında "vellezine cahedu fına lenehdiyennehum subulena -Ankebût Suresi 69. Ayet -(Bizim uğurumuzda mücahede edenlere gelince elbette biz onlara yollarımızı gösteririz ve şübhesiz ki Allah her halde muhsinlerle beraberdir)" ayetini görmüştür. Bunun üzerine şeyhinden dersini alarak üç-dört sene kadar seyr-u süluk görmüş ve hilafete nail olmuştur. Mürşid-i Azizinin halifesi olmadan önce rüyasında yine Abdülkadir Geylani Hazretlerini görmüş, manada  kendisinden, ertesi gün de şeyhinden hilafetini almıştır. Seyr-i sülukunu, şeyhinin telkin ettiği kelime-i tevhid zikriyle tamamlamıştır. Mürşidi Azizi "İsm-i Celal ve İsm-i Hu" derslerini de vererek kendisini mezun etmiştir.Şeyhülislâm Efendi'nin "Risaletu 'n nuriye min tarikati'l-aliyye" eserini vefatından yaklaşık  on iki yıl önce dervişleri için yazdığını biliyoruz. Kitabı, müridlerinden Mehmed Said Efendi çoğaltmıştır.

Şeyhülislâm efendi hazretleri hilafet aldıktan sonra vefatına kadar tarikat neşrinde bulunmuş, ders okutmuş, meydan uyandırmıştır. Hazretin dünya da himmetlerine, ahirette şefaatlarına nail olmak dileklerimle vesselam.

Yorumlar (0)
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
banner62
Günün Anketi Tümü
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Namaz Vakti 14 Aralık 2019
İmsak 06:05
Güneş 07:32
Öğle 12:32
İkindi 15:01
Akşam 17:22
Yatsı 18:43
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Alanyaspor 15 23
7. Galatasaray 14 23
8. Malatyaspor 14 20
9. Göztepe 14 20
10. Denizlispor 14 18
11. Gaziantep FK 14 17
12. Çaykur Rizespor 14 17
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 14 14
15. Antalyaspor 15 13
16. Kasımpaşa 14 12
17. Kayserispor 14 10
18. Ankaragücü 14 9
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Akhisar Bld.Spor 14 25
3. Erzurum BB 14 24
4. Bursaspor 14 23
5. Ümraniye 14 22
6. Keçiörengücü 14 22
7. Menemen Belediyespor 14 22
8. Altay 15 20
9. Fatih Karagümrük 14 20
10. Balıkesirspor 14 19
11. Giresunspor 14 19
12. Adana Demirspor 15 18
13. İstanbulspor 14 15
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 14 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 16 46
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 16 22
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 16 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 16 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 16 24
10. Osasuna 16 23
11. Real Betis 16 22
12. Levante 16 20
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 17 19
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 17 10
20. Espanyol 16 9
Günün Karikatürü Tümü
banner113