Kurumlara sürpriz, kurum kazançları için yeni bir vergi tevkifatı getiriliyor

Geçici düzenleme taslağı neyi öngörüyor? Daha önce kâr dağıtımı yapılmışsa/yapılırsa ne olacak? Kâr payı bu tevkifat yapıldıktan sonra dağıtılırsa ne olacak?

Ekonomi 26.02.2021, 21:11 26.02.2021, 21:12 Editör 8
Kurumlara sürpriz, kurum kazançları için yeni bir vergi tevkifatı getiriliyor

Yakın dönemde yapılan vergisel düzenlemeler acil nakit girişi sağlamanın öncelikli hedef olduğunu gösteriyor.

Örneğin yıllara sâri inşaat işlerinde vergi tevkifatı (kesinti) oranı yüzde 3’ten yüzde 5’e çıkarıldı. Kurumlar vergisi oranı yüzde 30’a çıkarılmadığı veya kâr marjları birdenbire yükselmediği sürece bu değişiklik olsa olsa ileride mükellefe geri verileceği biline biline “günü kurtarmak” için peşin vergi ​almak anlamına gelir.

Keza KDV’de tevkifat oranları artırıldı ve bazı işlemler tevkifat kapsamına alındı. Bu düzenlemeden de ciddi KDV tahsilatı bekleniyor. Bu tahsilatın sonradan bir kısmının iade edileceği bilinse de. Yine günü kurtarmak temel amaç…

Son olarak dün birden bire gündeme düşen “kurum kazançlarında vergi kesintisi” de yine günü kurtarmaya yönelik bir düzenleme. Bazı durumlarda ek vergi (veya ek kurumlar vergisi), bazı durumlarda ise ileride yapılacak kar dağıtımlarında alınacak tevkifatın peşinen alınması anlamına gelen yeni ve geçici bir düzenleme ile karşı karşıyayız. Bunun bir dedikodu olmadığı yaygın paylaşımdan anlaşılıyor. Çok farklı kanallara aynı gün ulaşan bu düzenlemenin taslak metni anlaşılan konunun kamuoyunda önceden tartışılması (ya da kamuoyunun bu vergilendirmeye alıştırılması) amacını taşıyor.

Geçici düzenlemenin öngördüğü vergilemeyi açıklamaya geçmeden önce mevcut kurum vergileme sistemini kısaca açıklamakta yarar var.

Normal vergilemeye tabi bir kurumun kazancı üzerinden halen yüzde 20 kurumlar vergisi hesaplanıyor. Daha sonra dağıtımı yapılan kâr payları üzerinden kurumlarca (tam mükellef kurumlara yapılan dağıtımlar hariç) yüzde 15 oranında kar dağıtım stopajı yapılıyor. Bu stopaj esasen kar payını elde eden kişilerin peşin vergisi, nitekim bu kar paylarının yıllık gelir vergisi ile beyan edilmesi halinde kesilen bu vergiler yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup ediliyor. Kar paylarının yarısı gelir vergisinden istisna. Mevcut gelir vergisi tarifesine göre en üst gelir dilimindeki gelirlere ilişkin oran yüzde 40.

Buna göre, tüccar olarak faaliyetini şahsi gelir vergisi mükellefiyeti tesis ettirerek yürüten bir mükellef yüzde 15 ile başlayıp yüzde 40 ile sona eren vergi tarifesine ve gelir seviyesine göre vergi öder. Yüzde 40 maksimum orandan vergi ödediğini varsayalım.

Bu kişi aynı faaliyeti bir anonim veya limited şirket kurarak yürütürse mevcut durumda vergi yükü yüzde 36’da kalır. Bugün itibariyle kurum olarak faaliyette bulunma avantajlıdır.

Gelir vergisi oranının yükseltilmesinden sonra kurum vergilemesinde de yüzde 3-5 civarında bir artış beklemeye başlamıştım. Çünkü gelir vergisi ile uyumlu bir kurum vergilemesi uygulanmazsa kurumlaşmadan hızla uzaklaşılır. Geçmişte kurum vergileme yükü yüksekti ve bu nedenle yeni Kurumlar Vergisi Kanunu ile rekabetçi bir oran indirimi yapılmıştı. Böylece en yüksek gelir vergisi oranı ile kurum vergi yükü eşitlenmişti.

Yukarıda bahsettiğim yüzde 3-5 oranındaki artış gelir vergisi oranları yeni artırıldığı için kurumlar vergisi oranının artırılması veya kurumlardan kurumlar vergisi dışında ayrı bir vergi alınması yoluyla sağlanabilir. Kurumlar vergisi oranı daha yeni yüzde 22’den yüzde 20’ye düştüğü için oran artışını normal koşullarda beklemiyorum. Bu arada belirteyim dün kurumlar vergisi oranının yüzde 30’a çıkarılacağı dedikodusu da çok yayıldı.

Bu dedikodu yanlış anlamadan kaynaklanıyor sanırım, çünkü hem oranın bu ölçüde artırılması mümkün değil, hem de bence bu oran artışı ile vergi tevkifatı düzenlemesi aynı anda uygulanamaz. Çünkü vergi yükü uygulanamayacak düzeyde artar. Bu yanlış anlamanın tevkifatla artan vergi yükünün yaklaşık yüzde 30’a çıkmasından kaynaklandığını sanıyorum.

Kar dağıtım stopajının da artırılması olasılığından söz ediliyor. Bunu da çok gerçekçi bulmuyorum, çünkü bu stopaj hesaplanan gelir vergisinden mahsup edildiği ve artan kısım iade edildiği için nihai bir artırım sağlamaz. Olsa olsa ileride iade edileceği bilinerek günü kurtarmak için tahsilat yapılır!

Yani tüm işaretler kurumlarda yeni bir vergi getirileceğini gösteriyor.

Geçici düzenleme taslağı neyi öngörüyor?

Piyasada dün dolaşıma çıkan yeni düzenleme taslağına göre, Gelir Vergisi Kanununa eklenmesi öngörülen geçici 92'nci madde ile, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu uyarınca yıllık veya özel beyanname veren kurumların indirim ve istisnalar (yurt içi iştirak kazancı istisnası ile yatırım fon ve ortaklıklarından elde edilen istisna kazançlar hariç) düşülmeden önceki kurum kazancından, hesaplanan kurumlar vergisi düşüldükten sonra kalan kazanç tutarı üzerinden 2020 yılı ve 2021 yılı vergilendirme dönemlerine ait kazançları için yüzde 10, 2022 yılı vergilendirme dönemine ait kazançları için yüzde 5 oranında vergi tevkifatı yapılacak.

Tevkifat, kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken ayı takip eden ay içerisinde (yani hesap dönemi takvim yılı olan kurumlarda Mayıs ayında) kurumlar tarafından yapılarak aynı ay içinde ödenecek.

Yukarıdaki örnekte bu düzenlemeye göre daha önce kar dağıtımı yapılmamışsa 2020 yılı için ödenecek tutar şöyle hesaplanır:

(Ticari bilanço kârı + KKEG) - kurumlar vergisi= Tevkifat Matrahı (90 + 20)- 20 =90

Tevkifat matrahı x oran= Tevkifat Tutarı 90x % 10=9

Taslak metinde matraha ilavelerle (dolayısıyla KKEG’lerle) ilgili bir açıklama yapılmadığı için bu tutarların tevkifat matrahına dâhil edileceği anlaşılıyor. Kar dağıtımına konu olmayacak ilaveler bakımında bu yaklaşımın hatalı olduğunu düşünüyorum. Bu düzenlemenin yapılmasına sıcak bakmıyorum ancak yapılacaksa da, ticari bilanço karına KKEG’lerin eklenmemesini öneriyorum.

Düzenleme taslağına göre geçmiş yıl zararlarının varlığı da bu tevkifatı önlemiyor. Bu da ileride birçok ihtilafa yol açacaktır.

Aslında bu vergilemenin benzeri mevzuatımızda var. Yatırım indirimi uygulanan kazançlar üzerinden yapılan yüzde 19,8 oranındaki vergi kesintisi halen geçerliğini koruyor (Gelir Vergisi Kanunu geçici 61), ancak yatırım indirimi hakları artık tükenmek üzere olduğu için genç meslektaşlarım bunu pek bilmiyor.

Daha önce kâr dağıtımı yapılmışsa/yapılırsa ne olacak?

Taslağa göre, vergi tevkifatının yapılacağı tarihe kadar kurumlar vergisi beyannamesinin verildiği hesap dönemine ilişkin karın dağıtımına (avans olarak dağıtılanlar dahil) veya dar mükellef kurumlar tarafından ana merkeze aktarılan tutara bağlı olarak tevkifat yapılması durumunda, tevkifat yapılan tutara isabet eden kısım için bu fıkraya göre ayrıca tevkifat yapılmayacak.

Yani kar dağıtımı yapanlar, kar dağıtımı stopajı yapmakla bu yükümlükten kurtulacaklar ve ilave vergileme çıkmayacak.

Kâr payı bu tevkifat yapıldıktan sonra dağıtılırsa ne olacak?

​Bu düzenleme taslağı kapsamında tevkifata tabi tutulan kazancın dağıtılması halinde (bu durumda kar dağıtımı daha önce yapılmadığı için tevkifat yapılmış demektir), dağıtılan kar payı veya dar mükellefler tarafından ana merkeze aktarılan tutar üzerinden kar dağıtım stopajı prensip olarak ayrıca yapılacak. Bu durumda tevkifat matrahı, dağıtıma konu olan ve safi tutar olarak kabul edilen kar payının veya ana merkeze aktarılan tutarın, tevkifat oranı (yüzde 10 veya yüzde 5) kullanılmak suretiyle brüte iblağ edilerek bulunan gayrisafi tutarı olacak. Ancak daha önce yeni düzenleme kapsamında tevkif edilen vergi kâr dağıtım stopajından mahsup edilecek. Böylece mükerrer vergileme önlenecek.

Mahsup edilecek vergi, kurum kazancı kapsamında tevkifata tabi tutulan ve sonrasında dağıtılan kar payına veya ana merkeze aktarılan tutara konu gayrisafi tutarın tevkifat oranına (yüzde 10 veya yüzde 5) isabet eden kısmından fazla olamayacak. Mahsup edilemeyen vergiler red ve iade olunmayacak. İşte bu noktada ilave vergileme yapılabileceğini söyleyebiliriz. Eğer mahsuptan art kalan vergiler iade edilseydi (kanun çıkmış gibi yazmaya başladık, biz de alışıyoruz) bu vergileme kar dağıtım stopajının peşin vergilemesi olurdu. Yani peşin verginin peşin vergisi, çünkü kar dağıtım stopajı zaten şahısların gelir vergisinin peşin vergisi niteliğindedir.

Bence taslakta matematik yanlış kurgulanıyor, henüz Meclise sevk edilen bir metin olmadığına göre, sevk öncesinde bu tutarsızlık giderilebilir.

Kar dağıtımı önce de sonra da yapılsa bu tevkifat veya kar dağıtım stopajı yoluyla peşin vergileme aynı tutarda gerçekleşmelidir. Akis halde tüm kurumlar hemen kar dağıtımı yapar. Düzenleme taslağı bu haliyle tüm kurumları hemen kar dağıtmaya teşvik ediyor!

​Bu kapsamda tevkifata tabi tutulan kazancın tam mükellef kurumlara veya Türkiye’de bir iş yeri veya daimi temsilci aracılığıyla kar payı elde eden dar mükellef kurumlara dağıtılması durumunda tevkif olunan vergiler red ve iade olunmuyor.

Normalde tam mükellef kurumlara yapılan kar dağılımlarında stopaj yapılmıyor, bu kar payları elde eden tam mükellef kurumlar gerçek kişi ortaklarına kar dağıtımı yaptıkları aşamada kar dağıtım stopajı yapıyorlar. Yani arada kaç tane kurum olursa olsun bir defa kurumlar vergisi ve bir defa da kâr dağıtım stopajı yapılıyor.

Oysa öngörülen tevkifat uygulamasında tam mükellef kurumlara kar dağıtımı yapılsa bile kesilen vergi iade edilmeyip bu kurumun yapacağı kar dağıtım stopajına mahsup edilmek üzere dikkate alınıyor.

Kazancı elde eden bu kurumlarca, dağıtıma konu olan ve safi tutar olarak kabul edilen karın geçerli tevkifat oranı kullanılarak brüte iblağ edilmesi ve bu tutar üzerinden kanuni defterlerine kaydedilmesi öngörülüyor. Bu kazancın, kazancı elde eden kurumlar tarafından kar dağıtım stopajına tabi tutulması gereken kar payı veya ana merkeze aktarılan tutar olarak dağıtılması durumunda, tevkif edilen vergi, dağıtıma konu edilen kar payına veya ana merkeze aktarılan tutara isabet eden kısma ilişkin yapılan tevkifattan mahsup edilerek mükerrerlik önlenecek. Böylece nihai olarak yine bir defa kurumlar vergisi ve bir defa tevkifat alınmış olacak.

Kâr sermayeye eklenirse ne olacak?

​Bu düzenleme taslağına göre tevkifata tabi tutulacak kazancın; sermayeye eklenmesi halinde sermayeye eklenen tutara isabet eden vergi, tevkifatı yapan kuruma, kurumlara kar payı olarak dağıtılmasını müteakip kazancı elde eden bu kurumlarca sermayeye eklenmesi durumunda ise sermayeye eklenen tutara isabet eden vergi, sermaye artırımında bulunan kuruma red ve iade edilecek.

Yani kazancın doğrudan veya dolaylı olarak sermayeye eklenmesi halinde tevkifat yapılmayacak.

​Tevkifat yapılacak tutarla kar dağıtımına tabi tutar farklı esaslara göre belirleniyor

Kâr dağıtımına ticari kar esas alınır, buna göre ticari bilanço karından vergi karşılığı, geçmiş yıl ticari zararları ve yasal yedek akçeler vb. indirimler yapıldıktan sonra tespit edilen dağıtılabilir kâr üzerinden kar dağıtımı yapılır. Oysa tevkifat kâr dağıtım potansiyeli dikkate alınmaksızın hesaplanmaktadır. Belki de hiçbir zaman kar dağıtımına konu olmayacak tutarlar üzerinden tevkifat yapılacaktır. Bu husus tevkifatın özel bir vergi olduğu değerlendirmelerine haklılık kazandırmaktadır.

Ancak bu değerlendirme vergi anlaşmaları bakımından sıkıntılıdır. Çünkü kâr dağıtımına bağlı olarak vergi anlaşmalarının uygulanması ve tevkifatın yapılmasından önce kar dağıtımı yapılırsa anlaşmadaki avantajlı oranın uygulanması; sonra yapılması halinde ise yapılan tevkifatın anlaşmada öngörülen tutarı aşan kısmının iadesi gerekir. Düzenleme taslağı bu yönüyle ileride ihtilaflara gebedir.

2020 yılı kazancının tevkifata tabi tutulması geçmişe yürüme midir?

Taslak metin 2020 yılı kazancı üzerinden de yüzde 10 tevkift yapılmasını öngörmektedir. Dönem kapandıktan sonra getiirlen bu vergi ek kurumlar vergisi ise kesin olarak geçmişe yürüme vardır ve düzenleme Anayasaya aykırı olacaktır.

Ek kurumlar vergisi değilse ve kâr dağıtım stopajı ise vergi anlaşmalarının uygulanması gerekir.

Kâr dağıtım stopajı da değilse özel bir vergidir ve bu vergiye geçmiş yıl verilerinin kriter olarak alınması sebebiyle Anayasaya aykırılık yönünden tartışmalıdır. Ancak bu durumda da neden kâr dağıtım stopajına mahsup edildiğinin açıklaması yapılmalıdır.

Bence bu tevkifatta ısrar edilecekse, kâr dağıtım stopajının peşin tahsil edilmesine matuf geçici bir düzenleme şeklinde kurgulanmalıdır. Vergi anlaşmasının uygulanması sağlanmalıdır. Ayrıca kâr dağıtım stopajından fazla yapılan kesintilerin iade edilmesi zorunludur. Taslak bu yönde revize edilmezse ileride birçok ihtilafa neden olacaktır.



Yorumlar (0)
banner82
28°
parçalı bulutlu
banner62
Günün Anketi Tümü
Kahramanmaraş’taki 18 katlı bina, Yıkılmalı Mı? Yıkılmamalı Mı?
Kahramanmaraş’taki 18 katlı bina, Yıkılmalı Mı? Yıkılmamalı Mı?
Namaz Vakti 18 Nisan 2021
İmsak 04:20
Güneş 05:46
Öğle 12:37
İkindi 16:18
Akşam 19:17
Yatsı 20:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 33 66
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 32 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 30 58
4. Altay 30 54
5. İstanbulspor 30 54
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Tuzlaspor 31 47
9. Ümraniye 30 44
10. Bursaspor 30 43
11. Bandırmaspor 30 39
12. Boluspor 30 35
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 30 34
15. Menemenspor 30 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 30 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 31 63
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 31 52
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 31 45
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 31 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 30 67
2. Real Madrid 30 66
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Real Sociedad 31 47
6. Real Betis 30 47
7. Villarreal 30 46
8. Granada 30 39
9. Levante 30 38
10. Athletic Bilbao 30 37
11. Celta de Vigo 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 30 35
14. Valencia 30 34
15. Getafe 30 30
16. Huesca 30 27
17. Real Valladolid 30 27
18. Elche 31 26
19. Deportivo Alaves 30 24
20. Eibar 30 23
Günün Karikatürü Tümü
banner69
banner113
banner133