13.05.2019, 18:45

II. Bâyezid Devrinin Çağlar Ötesi Hukuk Anlayışı

(II. Bâyezid Han Standartlar, Belediye, Gıda, Tüketiciyi Koruma Kanunnameleri Hazırlatmıştır) 

Kıymetli dostlar, Osmanlı tarihçilerinin "devlet adamlarının hayırlısı, vatandaşları tarafından kalben sevilen hünkar" diyerek tarif ettikleri II. Bâyezid âlim bir zat-ı şerif, şair, bestekâr, hattat, tezhip ustası ve yay imalatçısıdır. Çok büyük alimlerden ve komutanlardan hususi dersler almıştır. Batı ve doğu dillerine, mesela İtalyanca, Fransızca, Arapça, Farsça ve Uygurcaya vakıftır. Kıymetli dostlar, Sultan II. Bâyezid'in alim, veli ve bilge bir zat-ı şerif olması, zamanı saltanatında hükmü altında olan insanlarında rahat etmesine vesile olmuştur. Bu manada devrinde 85 adet kanunnâme yazılıp yayınlanmıştır ki hepsi de belediye tüketiciyi koruma gıda metinleridir. Kanunların hazırlanmasında irfana, dine ve akla müracaat edilmiş olup insanların rahat etmesinden, korunmasından başka bir gaye düşünülmemiştir.Kendisine takdim edilen tüm eserleri de okumuş, kıymetine göre de yazarlarına telif ücretlerini takdim etmiştir. Dostlar, daha da ötesi sultan hazretleri okuduğu eserlerden çeşitli fikirler çıkarmış ve bunları devlet görevlilerine vermiştir. Hünkarın notları hazırlanan kanunnâmelerde etkisini göstermiş, insanların rahat etmesine vesile olmuştur. Dostlar II. Bâyezid döneminde hazırlanan metinleri inceleyen tarihçiler, hukukçular ve sosyologların ortak görüşleri "dünyanın en mükemmel ve geniş kanunnâmelerini" II.Bâyezid'ın hazırlatmış olduğudur. Kanunnamelerin içeriğinde tüketici hakları, gıda ve sağlık, çevreyle ilgili harika diye nitelendirilecek kanun maddeleri bulunmaktaydı. Kıymetli dostlar, bahsimize konu olan 85 adet kanunname, kaynakların izini sürdüğümüzde anlamaktayız ki 1502-1507 tarihleri arasında yayınlanmış olup Yaraluca Muhyiddin Efendi'nin reisliğinde ki alimler, fakihler, kadılar komisyonu tarafından hazırlanmıştır. Konunun kafanızda canlanması için kanun maddelerinden bazılarını sizlere arz etmek ve makaleme son vermek istiyorum.

Kanun Maddelerine Örnekler 

1-Kadı efendiler yiyecek, içecek ve giyecekler konusunda ayrı ayrı mahkeme kararları çıkartmalıdırlar ki meslek sahipleri zanaatkarlar  insanları üzecek, aldatacak işler yapmasınlar. Muhtesip Efendiler (Belediye Başkanı) sık sık teftişlerde bulunarak kiler ve terazileri denetlemelidirler. Gördükleri eksiklikleri ellerinde ki mahkeme kararları ile düzeltmelidirler.

2-Ekmek aziz nesnedir ve pek kıymetlidir. Dolayısıyla ekmekler devletimizin belirlediği nizamlar çerçevesinde üretilmelidir. Ekmek eksik, kara ve çiğ olmayacak, olursa para cezası; tekrarı halinde ise şiddetle cezalandırılacaklardır, hapis ve sürgün de cezalara dahildir. Ayrıca her ekmekçinin elinde iki aylık un bulunmalıdır ki un bulunmadığı anda insanlar darlık çekmesinler. İki aylık un depo etmek emrine karşı gelenler de cezalardan nasiplerini almalıdırlar.

3-Aşçılar yemekleri temiz çanaklarda ve pak su ile  pişirmelidirler, insanlara da pak su ile ve arı, duru çanaklar ile arz etmek zorundadırlar. Asla iç yağ ile yemek pişirilemez, aşlara asla gelişi güzel zam yapılamaz, insanlar darda bırakılamaz. Emredilen hususları her şehre atanan aşçıbaşı efendiler teftiş etmek, kanunlara uyulup uyulmadığını denetlemek zorundadırlar. Kanunlara karşı gelenler ise kadı efendilere arz edilerek cezalandırılmaları gerekmektedir.

4-Sirke ve yoğurda asla çoğaltmak için su konulmayacaktır. Bu şekilde halkı aldatanlar ve sağlığı ile oynayanlar halka teşhir edilip rezil edilecekler sonra da meslekten el çektirileceklerdir.

5-Camilerde asla dilenciler dolandırılmayacaktır. Fark edilen dilencilerin ise vakıflar, aşevleri vasıtasıyla ihtiyaçları giderilecek zanaatkarlar, loncalar ile de parasız kalmamaları, iş sahibi olmaları sağlanacaktır. Kimsenin sokakta ve aç kalmasına rızamız yoktur, işsiz kalmasına da tahammülümüz yoktur. Alınacak her türlü tedbirden sonra da dilenciliğe devam eden görülürse ancak o zaman cezalandırma yoluna gidilecektir.

6-Her sanatkar ve zanaatkar aydan aya kadı efendiler tarafından teftiş edilmelidirler. Bu şekilde yapılan teftişler neticesinde görülen eksiklikler giderilecektir. Eksik değilde zanaatkar efendiler tarafından insanların aldatıldığı anlaşılırsa suçlular mahkeme kararları ile cezalandırılacaktır.

7-Doktorlar ve cerrahlar sürekli gözetlenecekler, aydan aya imtihan edileceklerdir. Kendilerini geliştirmeyenler, ilmi ile amel etmeyenler ile cerrahlar mesleklerinde sanatkar değillerse meslekten eksiklikler giderilinceye kadar alınacaklardır. Sorunların tamiri mümkün değilse de süresiz olarak doktorluktan el çektirileceklerdir.

8-Değirmenciler halkın ununa, buğdayına asla zarar veremezler. Kendilerine emanet edilen malı büyük öğütmeleri de yasaktır. Değirmende atık mamül bulunamaz ve una buğdaya zarar verecek hiçbir hayvanat değirmende barındırılamazlar.

Sevgili dostlar, sizlerinde okuduğunuz kanunlardan anlaşılan odur ki Osmanlı medeniyeti çağların ötesine seslenen hukuk sistemiyle 623 yıl boyunca var olmuş, insanları da sarıp sarmalamış, hoş tutmuştur vesselam.

Yorumlar (0)
13°
açık
banner62
Günün Anketi Tümü
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Kahramanmaraş'ın En Önemli Sorunu Sizce Nedir?
Namaz Vakti 27 Mayıs 2020
İmsak 03:26
Güneş 05:08
Öğle 12:34
İkindi 16:26
Akşam 19:51
Yatsı 21:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 26 53
2. Başakşehir 26 53
3. Galatasaray 26 50
4. Sivasspor 26 49
5. Beşiktaş 26 44
6. Alanyaspor 26 43
7. Fenerbahçe 26 40
8. Göztepe 26 37
9. Gaziantep FK 26 32
10. Denizlispor 26 31
11. Antalyaspor 26 30
12. Gençlerbirliği 26 28
13. Kasımpaşa 26 26
14. Konyaspor 26 26
15. Malatyaspor 26 25
16. Çaykur Rizespor 26 25
17. Ankaragücü 26 23
18. Kayserispor 26 22
Takımlar O P
1. Hatayspor 28 53
2. Erzurum BB 28 47
3. Bursaspor 28 46
4. Adana Demirspor 28 45
5. Akhisar Bld.Spor 28 45
6. Fatih Karagümrük 28 43
7. Altay 28 43
8. Ümraniye 28 40
9. Giresunspor 27 38
10. Keçiörengücü 28 35
11. Balıkesirspor 28 35
12. Menemen Belediyespor 28 35
13. İstanbulspor 27 33
14. Altınordu 28 31
15. Boluspor 28 25
16. Osmanlıspor 28 24
17. Adanaspor 28 20
18. Eskişehirspor 28 17
Takımlar O P
1. Liverpool 29 82
2. Man City 28 57
3. Leicester City 29 53
4. Chelsea 29 48
5. M. United 29 45
6. Wolverhampton 29 43
7. Sheffield United 28 43
8. Tottenham 29 41
9. Arsenal 28 40
10. Burnley 29 39
11. Crystal Palace 29 39
12. Everton 29 37
13. Newcastle 29 35
14. Southampton 29 34
15. Brighton 29 29
16. West Ham 29 27
17. Watford 29 27
18. Bournemouth 29 27
19. Aston Villa 28 25
20. Norwich City 29 21
Takımlar O P
1. Barcelona 27 58
2. Real Madrid 27 56
3. Sevilla 27 47
4. Real Sociedad 27 46
5. Getafe 27 46
6. Atletico Madrid 27 45
7. Valencia 27 42
8. Villarreal 27 38
9. Granada 27 38
10. Athletic Bilbao 27 37
11. Osasuna 27 34
12. Real Betis 27 33
13. Levante 27 33
14. Deportivo Alaves 27 32
15. Real Valladolid 27 29
16. Eibar 27 27
17. Celta de Vigo 27 26
18. Mallorca 27 25
19. Leganés 27 23
20. Espanyol 27 20
banner131
Günün Karikatürü Tümü
banner69
banner113
banner133
banner132